İşçi Ücreti Ödememe Cezasına İtiraz ve İptal Yolları

Özet

İşçinin maaşını, primini veya asgari ücretini kasten eksik ya da geç ödeyen veya yasal zorunluluğa rağmen banka üzerinden ödeme yapmayan işverenler, ciddi idari para cezalarıyla karşılaşır. Bu cezalar her işçi ve her ay için ayrı ayrı uygulanır. Ancak, size tebliğ edilen bir para cezası varsa, bu karara karşı hukuki yollarla itiraz etme hakkınız bulunmaktadır. Cezanın tebliğinden itibaren 15 gün içinde yetkili Sulh Ceza Hakimliği'ne başvurarak kararın iptalini talep edebilirsiniz. Sürecin teknik detayları ve hak düşürücü süreler nedeniyle bir avukattan destek almanız, hak kaybı yaşamanızı önleyecektir.

Giriş

Ücret, bir çalışanın emeğinin karşılığı ve İş Hukuku'nun temel taşıdır. İşverenlerin, çalışanlarının maaş, prim gibi tüm alacaklarını zamanında, eksiksiz ve yasalara uygun şekilde ödemesi esastır. Bu yükümlülüğün ihlali, sadece işçi-işveren ilişkisini zedelemekle kalmaz, aynı zamanda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından ağır idari para cezaları uygulanmasına neden olur. Bu makale, işverenlere kesilen ücret cezalarının nedenlerini, güncel tutarlarını ve en önemlisi bu cezalara karşı nasıl hukuki itirazda bulunulacağını konu almaktadır.

İşverene Hangi Durumlarda Ücret Cezası Kesilir?

4857 sayılı İş Kanunu, ücret ödemeleriyle ilgili belirli kurallara uyulmamasını cezai yaptırıma bağlamıştır. İş müfettişleri tarafından yapılan denetimlerde en sık karşılaşılan ve cezaya neden olan ihlaller şunlardır:

• Ücreti Kasten Ödememek veya Eksik Ödemek: İşçinin maaşını, primini, ikramiyesini veya sözleşmeden doğan diğer alacaklarını kasıtlı olarak zamanında ödememek veya eksik ödemek.

  
  

• Asgari Ücretin Altında Ödeme Yapmak: Devlet tarafından belirlenen asgari ücretin altında bir maaş ödemek veya asgari ücreti eksik yatırmak.

  
  

• Maaşı Banka Yoluyla Ödememek: 5 veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde, ücret ve diğer tüm ödemelerin banka hesabına yatırılması zorunludur. Bu kurala uymayarak ödemeleri elden yapmak, cezai bir ihlaldir. 1 Temmuz 2025’ten itibaren, Türkiye genelinde 3 veya daha fazla işçi, gazeteci veya gemi adamı çalıştıran işverenler, ücret, prim, ikramiye ve benzeri ödemeleri banka aracılığıyla yapmak zorundadır.

  
  

• Ücret Hesap Pusulası (Bordro) Vermemek: İş Kanunu'nun 37. maddesi gereği, işverenin her ödemede işçiye ödemenin detaylarını (brüt maaş, kesintiler, net tutar vb.) gösteren imzalı bir ücret hesap pusulası vermesi zorunludur. Bu belgenin düzenlenmemesi de ayrı bir ceza sebebidir.

  
  

• Yasaya Aykırı Ücret Kesme Cezası Uygulamak: İşçinin ücretinden yasalara aykırı şekilde kesinti yapmak veya yapılan kesintinin nedenini ve hesabını işçiye bildirmemek.

  
  

Önemli Not: Kasıt Unsuru

Ücretin ödenmemesi veya eksik ödenmesiyle ilgili cezalarda kanun "kasten" ifadesini kullanır. Bu, ceza uygulanırken işverenin bu eylemi bilerek ve isteyerek yapıp yapmadığının değerlendirildiği anlamına gelir. İtiraz sürecinde, ödeme eksikliğinin bir hatadan, mali zorluktan veya kasıt dışı bir durumdan kaynaklandığını ispatlamak, cezanın iptali için önemli bir savunma olabilir.

İdari Para Cezasına Nasıl İtiraz Edilir?

Size bir idari para cezası tebliğ edildiyse ve kararın haksız olduğunu düşünüyorsanız yasal haklarınızı kullanabilirsiniz.

1. Adım: Süreyi Kaçırmayın

İtiraz için en kritik nokta süredir. Cezanın size tebliğ edildiği tarihten itibaren 15 gün içinde itiraz etmelisiniz. Bu süre hak düşürücüdür; yani kaçırılması halinde itiraz hakkınızı kaybedersiniz ve ceza kesinleşir.

2. Adım: Doğru Yere Başvurun

4857 sayılı İş Kanunu'na dayanılarak verilen para cezalarına karşı itiraz mercii Sulh Ceza Hakimliği'dir. Dilekçenizi, cezayı kesen idari birimin (ÇSGB İl Müdürlüğü gibi) bulunduğu yerdeki Sulh Ceza Hakimliği'ne sunmalısınız.

Önemli Not: SGK tarafından 5510 sayılı Kanun kapsamında kesilen (örneğin sigortasız işçi çalıştırma) cezalarına itiraz usulü farklıdır. Bu cezalara önce SGK'nın kendi komisyonuna itiraz edilir, ret kararı gelirse İdare Mahkemesi'nde dava açılır. Cezanın hangi kanuna dayandığınıza dikkat edin, çünkü yanlış yere başvuru hak kaybına neden olur.

3. Adım: İtiraz Dilekçesini Hazırlayın

İtirazınızı yazılı bir dilekçe ile yapmalısınız. Dilekçede, cezanın neden hukuka aykırı olduğu somut gerekçelerle açıklanmalıdır. Dilekçenize idari para cezası karar tutanağının bir suretinin ve savunmanızı destekleyen ücret bordroları, banka dekontları, ödeme kayıtları, iş sözleşmeleri, tanık listesi vb. tüm delillerin eklenmesine fayda vardır.

İdari para cezası kararı somut delillere dayanmalıdır. Sadece şüpheli veya dolaylı bilgilere (örneğin bir irsaliyede işçinin adının geçmesi gibi) dayanılarak kesilen cezalar, delil yetersizliğinden iptal edilebilir.

Bu Ceza Adli Sicile İşler Mi?

Hayır. İdari para cezaları, bir suç karşılığı verilen cezalar olmadığından adli sicil kaydına (sabıka kaydı) işlemez. Ancak cezanın ödenmemesi durumunda, devlet Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun uyarınca icra takibi başlatarak bu tutarı sizden tahsil edebilir.

Sonuç

İşçilik alacaklarına ilişkin idari para cezaları, işverenler için önlenebilir risklerdir. Bu tür yaptırımlara karşı haklarınızı korumak için, cezanın tebliğini takiben derhal harekete geçin. Cezanın gerekçesini ve dayandığı delilleri dikkatlice inceleyin. İtiraz sürecinin teknik detayları ve yetkili mahkeme gibi kritik konular nedeniyle mutlaka bir avukattan hukuki destek alın. Profesyonel yardım, dilekçenizin doğru ve güçlü bir şekilde hazırlanmasını sağlayarak, davanın lehinize sonuçlanma olasılığını artırır.